Một trong những đức tính quan trọng đòi hỏi phải có ở một nhà giáo Montessori đó là Tôn trọng trẻ. Nghe có vẻ lạ, vì theo truyền thống của người Á Đông, chúng ta được giáo dục với ý niệm hoàn toàn khác. Đó là trẻ nhỏ phải biết tôn trọng người lớn và những người xung quanh. Vậy:
Tôn trọng trẻ là gì?
Sự tôn trọng có ý nghĩa như thế nào trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái?
Cách thức mà bạn thể hiện sự tôn trọng với con trẻ?
Tôn trọng: là trân trọng, quý trọng, là kiềm chế can thiệp.
Tôn trọng, quý trọng, trân quý. Những từ này không thường được đi kèm với trẻ em. Người ta thường tin rằng những điều đó chỉ cần thiết vào quãng thời gian sau của cuộc đời trẻ, khi thế giới quan của trẻ đã được hình thành. Tại sao không có mối quan hệ tôn trọng trẻ ngay khi có thể? Như vậy, lợi ích sẽ trở nên dài lâu.
Tôn trọng có nghĩa là gì khi nói tới cha mẹ và con cái?
Nó có nghĩa là chấp nhận, thích thú và yêu thương con bạn như chính bản thân con và không kỳ vọng con làm được những gì con không thể. Nó có nghĩa là cho con bạn đủ thời gian, không gian, tình yêu thương và sự trợ giúp để trở thành bản thân con và khám phá thế giới theo cách của riêng mình. Nó có nghĩa là cố gắng hiểu được quan điểm của con bạn.
Để tôn trọng con, bạn cần tin vào năng lực của con và xem con chỉ là đang phụ thuộc vào bạn thay vì cho rằng con thiếu khả năng. Cần chấp nhận và trợ giúp cả phần độc lập và chưa độc lập của con, dựa vào giai đoạn phát triển của con. Cần yêu thương và quan tâm, đối xử với con như một người khách quý. Tôn trọng con là tạo ra một khoảng cách nho nhỏ mà ở đó bạn kiềm chế không can thiệp vào những trải nghiệm cuộc sống của con.
Tôn trọng con có nghĩa là xây dựng những giới hạn cho con cũng như cho chính bạn với tư cách là cha mẹ, và thực hiện những giới hạn đó. Đó là cho con biết những kỳ vọng của bạn về hành vi của con để con có thể hợp tác và từ đó tôn trọng bạn. Tôn trọng nghĩa là chăm sóc nhu cầu cá nhân của bạn cũng như của con. Đó là dung dưỡng và tôn trọng chính bạn.
Phương pháp RIE khuyến khích phiên bản chính xác của con bạn, khuyến khích con trung thực về mặt cảm xúc. Cho con biết rằng “to thine own self be true” (hành xử theo niềm tin của con và làm những gì con nghĩ là đúng). Hãy là chính mình. Đó là nhiệm vụ khó khăn của cuộc đời. Không có xã hội nào cho phép sự trung thực tuyệt đối, nên đôi khi chúng ta cần đeo những chiếc mặt nạ và học cách giả bộ. Người ta mất đi con người thật của mình. Đó là một cái giá quá cao để đổi lấy sự hòa nhập.
Bạn có thể băn khoăn làm cách nào để khuyến khích tinh thần thành thực ấy. Tôi nói đơn giản, hãy để cho con bạn yên. Hãy dành thời gian ngồi lại và quan sát con. Xem con là ai và con cần gì. Đừng kỳ vọng con làm những gì con chưa sẵn sàng hoặc không thể làm. Hãy để con bò cho tới khi con có thể tự đi những bước đầu tiên. Đừng khuyến khích con bạn cười khi con không muốn cười. Nếu con buồn, hãy để con khóc. Đừng kỳ vọng hoặc yêu cầu hành vi không thật lòng tự con. Thay vào đó, hãy đánh giá cao những gì con làm. Trẻ em thường được kỳ vọng “cư xử” tốt thay vì trở thành chính mình. Trong nhiều tình huống, người ta dạy trẻ trở nên không trung thực. Khi trẻ khóc, người ta không hỏi “Có chuyện gì vậy?” mà thường nói là “Sẽ ổn thôi”. Cả xã hội đều làm như thế. Thông điệp ở đây là: “Nếu con không ổn, hãy giữ nó cho mình con biết thôi. Thông thường, đối với trẻ, người ta đề cao tính tuân thủ thay vì tính trung thực. Tôi muốn được thấy trẻ tự do bày tỏ cảm xúc của mình và khi trẻ lớn lên, trẻ sẽ biết học cách điều khiển chúng”.
Trích dẫn từ cuốn sách “Đừng chỉ yêu, hãy yêu con đúng cách”, của tác giả Magda Gerber & Allison Johnson
