“Chơi là điều tự nhiên đối với trẻ”, tôi thường nghe bạn nói như vậy. “Bạn có thực sự hiểu rằng trẻ thích làm việc hơn chơi không?”
Tôi thực sự nghĩ như vậy, nhưng điểm khác biệt là tôi không nghĩ công việc và sự chơi đùa của trẻ theo cách mà hầu hết mọi người hay nghĩ. Có lẽ, bạn cho rằng trẻ chỉ làm việc khi làm bài tập hay các công việc nhà đơn giản – trong mọi trường hợp, trẻ dường như không thích thú nhiều với những công việc này và luôn háo hức muốn ra ngoài để đi chơi.
Nhưng bạn sẽ ngạc nhiên khi tôi nói với bạn rằng, đa số những gì bạn gọi là “chơi” thực sự là làm việc. Người lớn nghĩ rằng chơi là việc làm không mục đích nhằm làm cho trẻ vui vẻ và không nghịch ngợm, nhưng thực ra, khi trẻ được chơi một mình, rất ít hoạt động của trẻ là không có mục đích. Trẻ em có bản năng tự vệ cao và vì hầu hết người lớn không hiểu công việc của trẻ, trẻ thường che giấu khá khéo léo tầm quan trọng về những việc mà trẻ đang làm trong khi người mẹ nghĩ rằng trẻ chỉ đang chơi.
Có một điều hầu hết cha mẹ tin chắc rằng đối với trẻ làm việc là khó khăn và chỉ việc chơi không có mục đích là dễ dàng và tự nhiên. Và vì vậy, khi họ thấy trẻ hơi cau mày khi đọc một cuốn sách, trẻ đang cố gắng học thì họ cho rằng trẻ đang làm việc và cho rằng rõ ràng đó là công việc khó. Nhưng nếu họ được nhìn thấy một cậu bé cùng độ tuổi trong trường học của chúng tôi đang miết theo những đường nét của các âm trong bộ học cụ các chữ cái giấy nhám, vừa nhận ra các âm này bằng mắt và sắp xếp chúng theo thứ tự để đánh vần, con đang cười thầm một mình với sự hài lòng và thích thú, thì cha mẹ sẽ không gọi đó là làm việc. Họ sẽ nói: “Trẻ đang học, nhưng trẻ rất vui vì việc đó khá đơn giản như đang chơi vậy. Nhưng học hành thì nên khó. Điều này thật khó hiểu”.
Thấy khó hiểu là vì họ chưa nhận ra rằng việc học là điều tự nhiên đối với một đứa trẻ, còn chơi không có mục đích thì không. Chúng ta đang làm cho việc học của trẻ trở nên khó khăn bằng cách cố gắng dạy trẻ bằng các phương pháp dạy cho người lớn. Tuy nhiên, với trẻ, cách học tự nhiên và vui vẻ là cho trẻ cầm, nắm, sờ chạm mọi vật bằng đôi tay chứ không phải bằng cách cố gắng ghi nhớ các quy tắc. Quan điểm của chúng ta về trò chơi của trẻ là hoàn toàn sai bởi vì chúng ta không nhận thấy rằng trẻ luôn bận rộn làm việc cho sự phát triển của chính mình.
Khi một người trưởng thành nghĩ về công việc, họ nghĩ làm việc gì đó như một cách để chấm dứt một ngày – dành cả ngày trong văn phòng vì tiền lương – nhưng công việc của một đứa trẻ dựa trên việc trẻ làm mọi thứ vì lợi ích của chính mình. Kết quả mang lại từ những công việc mà trẻ làm đó là: thông qua công việc của mình, trẻ đang xây dựng người mà trẻ sẽ trở thành. Nhưng trẻ không hề hay biết điều này, mà chỉ biết mình thích làm những công việc nhất định. Đây là công việc của trẻ.
Chúng ta hoàn toàn sai lầm khi tin rằng chỉ những đồ chơi đắt tiền mới làm cho trẻ hạnh phúc, hoặc trẻ được bảo mẫu làm thay cho mọi thứ là đặc biệt may mắn. Trong thực tế, đó là trẻ của người mẹ bận rộn chỉ cố gắng làm mọi thứ cho con mình, những trẻ còn lại ngẫu hứng làm ra những món đồ chơi từ những thứ đơn giản và sử dụng sự khéo léo của mình mới chính là những trẻ may mắn. Trẻ có thể tự do làm việc theo cách riêng của mình và vì vậy trẻ biến trò chơi thành công việc có ích cho nhu cầu của mình, trong khi những trẻ giàu có thường chỉ được chơi theo cách mà người lớn nghĩ rằng trẻ sẽ thích nhất. Đó là lý do tại sao những trẻ với cái tủ đầy đồ chơi thường buồn chán và nghịch ngợm trong khi những trẻ không bị làm phiền có niềm vui từ những điều rất đơn giản và mải mê hàng giờ liền trong công việc mà chính mình lựa chọn.
Mặc dù có thể hiểu tất cả về tâm lý của trẻ, người lớn vẫn chưa hiểu được động cơ của trẻ – đó là điều khó khăn đối với chúng ta vì động cơ của mỗi người là khác nhau. Chúng ta muốn vật chất trong khi đứa trẻ chỉ muốn công việc mà trẻ quan tâm. Niềm vui và sự phát triển hiện tại cũng như tính cách và trí thông minh trong tương lai của trẻ phụ thuộc rất nhiều vào công việc mà trẻ tự chọn.
Người mẹ sáng suốt sẽ luôn nhớ rằng thời gian chơi đối với trẻ không bao giờ là tẻ nhạt. Miễn là trẻ bận rộn, trẻ đang làm việc với sự phát triển của chính mình – bởi vì trẻ thích làm việc hơn là chơi.
Nguồn: Sách Maria Montessori Speaks To Parents
Dịch bởi: Đội dịch Trung Tâm Montessori Việt Nam (VMC)
